Socratische dialoog

terug naar overzicht

Een socratische dialoog is een korte variant van een socratisch gesprek. Tijdens een dialoog volgen we een vast patroon. Het gesprek begint met het opvragen en selecteren van lastige praktijkgevallen. Eén wordt er gekozen en besproken volgens het onderstaande schema. De werkwijze is zeer geschikt voor intervisie of collegiaal advies. Wel dient men voor ogen te houden, dat het bij een dialoog niet gaat om het oplossen van problemen, maar om het expliciteren, uitwisselen en aanscherpen van visies.

De vier stappen in een dialoog

Centraal staat een praktijkgeval, waar de verteller zelf bij is betrokken en dat hij of zij als een probleemsituatie heeft ervaren.

1. Casus, kwestie, hittepunt
Vertel kort wat je ervaren hebt:
a. Wat er feitelijk gebeurd is (feiten)
b. Wat je zelf gedaan hebt (handeling)
c. Wat de situatie voor jou persoonlijk betekent (gevoel, beleving)
d. Welke vraag hier onderzocht moet worden (vraag)

2. Verheldering
De anderen stellen verhelderingsvragen.

3. Verplaatsing
De anderen verplaatsen zich in de schoenen van de voorbeeldgever:
a. Wat zou de situatie voor jou betekenen? (gevoel, beleving)
b. Wat zou jij doen als je in die situatie was? (handeling)
c. Hoe zou je de gestelde vraag (1d) beantwoorden? (oordeel)
d. Op grond van welke onderliggende redenen (visie)

4. De essentie
Aan het eind neemt ieder een paar minuten de tijd om voor zichzelf te formuleren wat de essentie is. Waar draait het hier om? Wat gaat je het meeste aan het hart? Wat moeten wij hier ter harte nemen?
Iedereen krijgt de gelegenheid het antwoord op te lezen.

5. De deugdelijke houding
Vervolgens sta je stil bij de houding die nodig is om in zo’n situatie wijs te handelen. Ieder beantwoord daarbij de volgende vragen:
a. Wat heb je hierbij onder ogen te zien? (prudentia)
b. Welke moed dien je op te brengen? (fortitudo)
c. Welk verlangen van jezelf heb je hier los te laten/ op te geven? (temperantia)
d. Wat is nodig om alle betrokkenen recht te doen? (justitia)

Tijd: afhankelijk van de voorbereiding een tot drie uur.

Aantal deelnemers: vijf tot tien.

Literatuur: Erik Boers, Jos Kessels, Waarom eigenlijk? Over de waarde van filosofie in organisaties.

terug naar overzicht